Tính toán không chỉ là nhìn nhiều nước
Độ sâu mà không có ứng viên đúng là lãng phí. Có thể tính mười nước trong một dòng mà bỏ sót chiếu ở nước một.
Tính toán hiệu quả gồm:
- chọn ứng viên nghiêm túc;
- tìm nước trả lời mạnh nhất của đối phương;
- theo dõi bắt và đường vừa mở;
- biết khi nào dừng; và
- đánh giá thế kết quả.
Bước 1: đọc thế hiện tại
Trước khi nhìn phía trước, xác định:
- an toàn vua;
- chiếu và bắt cả hai bên;
- quân lỏng hoặc bị ghim;
- căng thẳng trung tâm;
- đường chiến thuật; và
- đe dọa của đối phương.
Tính toán bắt đầu từ bàn hiện tại chính xác.
Bước 2: sinh ứng viên
Bắt đầu bằng nước cưỡng bức:
- chiếu;
- bắt;
- đe dọa trực tiếp.
Rồi thêm một–hai nước vị thế nếu thế không mang tính chiến thuật. Giữ danh sách ngắn đủ để phân tích nghiêm túc.
Bước 3: tính phòng thủ tốt nhất
Với mỗi ứng viên, giả định đối phương tìm được phản ứng mạnh nhất. Tìm chiếu, bắt và đe dọa của họ trước các nước yên.
Tránh «cờ hy vọng»—dòng chỉ chạy nếu đối phương đi đúng nước bạn muốn. Nếu hy sinh phụ thuộc một phản ứng, hãy chứng minh các phương án khác thất bại.
Bước 4: hình dung bàn sau mỗi nước
Theo dõi:
- quân bị loại;
- quân đã di chuyển;
- đường mới mở và đóng;
- người bảo vệ thay đổi;
- bên được đi; và
- ô tấn công vua.
Sau vài nước, dừng và dựng lại cả bàn. Nhiều lỗi đến từ tưởng quân đã bắt vẫn còn, hoặc quên cột xe vừa mở.
Bước 5: dừng ở thế ổn định
Tiếp tục đến khi nước cưỡng bức kết thúc và có thể đánh giá. Đây là điểm yên (quiescent) hoặc ổn định.
Đừng dừng ngay sau khi «thắng quân» nếu đối phương còn bắt lại cưỡng bức hoặc chiếu. Cũng không cần tính hai mươi nước yên sau khi câu hỏi chiến thuật đã xong.
Bước 6: đánh giá kết quả
So sánh:
- vật chất;
- an toàn vua;
- hoạt động quân;
- cấu trúc tốt;
- tốt thông;
- chủ động; và
- độ khó thực tế.
Dòng thắng một tốt nhưng để vua lộ có thể kém hơn dòng cân bằng an toàn.
Quản lý cây tính toán
Phân tích nhánh cưỡng bức và khả dĩ nhất trước. Nếu nó bác ứng viên, dừng và chuyển. Nếu sống sót, xem phương án khác.
Thứ tự kỷ luật:
- ứng viên A, trả lời tốt nhất, tiếp nối tốt nhất;
- ứng viên B, trả lời tốt nhất, tiếp nối tốt nhất;
- so sánh;
- chỉ quay lại khi một nhánh còn chiến thuật chưa giải.
Nhảy liên tục giữa các nhánh làm quân và thế trộn lẫn.
Thứ tự nước và nước trung gian
Trước mọi «bắt lại tự động», quét zwischenzug. Trước mọi chuỗi dự định, hỏi xem có nên chèn chiếu trước không.
Thứ tự nước có thể đổi người bảo vệ, vị trí vua và đường sẵn có. Cùng tập nước theo thứ tự khác có thể ra kết quả khác.
Tính toán khi gấp giờ
Dùng tính sâu hơn cho thế then chốt:
- phá vỡ tốt không đảo ngược;
- hy sinh;
- nước vua cưỡng bức;
- đổi hậu;
- chuyển sang tàn tốt; và
- thế có nhiều ứng viên cưỡng bức.
Ở thế thường, dùng nhận dạng mẫu cộng kiểm tra an toàn. Cố tính đều mọi nước hợp lệ là không thể.
Luyện tính toán
Bài hữu ích:
- chọn thế lạ;
- đặt giới hạn thời gian thực tế;
- viết ứng viên và cả dòng không di chuyển quân;
- nêu đánh giá cuối;
- so với lời giải hoặc engine; và
- chẩn đoán lỗi ứng viên, hình dung, độ sâu, hay đánh giá.
Viết dòng lộ chỗ bàn trong đầu sai.
Luyện hình dung riêng
- Theo chuỗi ký hiệu ngắn không bàn, rồi dựng lại.
- Nêu mọi ô một quân tấn công sau một chuỗi.
- Hình dung đổi màu của mã và tượng.
- Tính đua tốt đơn giản.
- Lặp thế với dòng dài dần.
Độ chính xác quan trọng hơn độ dài «đánh mù».
Sai lầm tính toán thường gặp
- Chỉ tính nước hấp dẫn đầu tiên.
- Giả định nước «tự nhiên» của đối phương là tốt nhất.
- Quên quân đã bắt hoặc đường vừa mở.
- Dừng một nước trước khi chiến thuật kết thúc.
- Tính quá xa sau khi thế ổn định.
- Chỉ đánh giá theo vật chất.
- Xem engine trước khi cam kết câu trả lời.
Câu hỏi thường gặp
Nên tính trước bao nhiêu nước?
Nhiều như thế cờ cần để đến đánh giá ổn định. Dòng cưỡng bức có thể đòi độ sâu; lựa chọn yên có thể cần so sánh rộng hơn.
Hình dung có giống tính toán không?
Không. Hình dung giữ bàn tưởng tượng; tính toán chọn nước và đánh giá nhánh. Chúng hỗ trợ nhau.
Có luôn tính chiếu trước không?
Quét chiếu trước vì chúng cưỡng bức, nhưng chỉ tính những chiếu nghiêm túc và so với ứng viên khác.
Nên học gì tiếp
Áp dụng quy trình với nước ứng viên, zwischenzug, và chủ động.
Xem thuật ngữ cờ để học thêm từ vựng luyện thực tế.
Xem thêm các thuật ngữ cờ vua trong cùng lộ trình.