Xem & kiểm tra FEN: Phân tích thế cờ

Hướng dẫn thuộc bộ công cụ cờ. Giữ đủ sáu trường khi chuyển thế giữa trình soạn bàn, file học, đố hoặc phiên phân tích.

The six fields of a FEN string

Mọi FEN chuẩn có sáu trường cách nhau bằng dấu cách:

piece-placement side-to-move castling en-passant halfmove fullmove

Thế xuất phát:

rnbqkbnr/pppppppp/8/8/8/8/PPPPPPPP/RNBQKBNR w KQkq - 0 1

Trường	Giá trị xuất phát	Ý nghĩa
Bố trí quân	`rnbqkbnr/.../RNBQKBNR`	Nội dung 64 ô
Bên đi	`w`	Trắng đi tiếp
Nhập thành	`KQkq`	Cả hai bên giữ cả hai quyền
En passant	`-`	Không có ô đích
Halfmove	`0`	Không có nước kể từ tốt/bắt
Fullmove	`1`	Ván đang ở nước 1

Thế xuất phát dựng lại từ FEN đầy đủ.Tìm trường bên đi và quyền nhập thành trong chuỗi.

Hiện đáp án

Sau trường bàn cờ, `w` nghĩa là Trắng đi; `KQkq` ghi cả bốn quyền nhập thành.

Field 1: piece placement

Trường đầu mô tả bàn theo hàng, bắt đầu rank 8 đến rank 1. Dấu gạch chéo tách các hàng. Trong mỗi hàng:

K, Q, R, B, N, P là quân Trắng.
k, q, r, b, n, p là quân Đen.
Chữ số 1–8 là số ô trống liên tiếp.

Đoạn hàng đầu trong FEN xuất phát là rnbqkbnr: từ a8 đến h8 đặt xe, mã, tượng, hậu, vua, tượng, mã, xe Đen. Đoạn thứ ba là 8: rank 6 trống hết.

Mỗi hàng khi bung ra phải đủ đúng tám ô. Ví dụ 3p2P1 = ba trống + tốt đen + hai trống + tốt trắng + một trống: 3+1+2+1+1 = 8.

Field 2: side to move

Trường hai là:

w — Trắng đi tiếp.
b — Đen đi tiếp.

Một ký tự có thể đảo đánh giá. Cùng thế, bên đi trước có thể thắng chiến thuật, bên kia có thể bị chiếu hết. Đừng chỉ copy trường bàn khi chia sẻ đố.

Field 3: castling rights

Trường nhập thành dùng một hoặc nhiều chữ:

K — Trắng nhập thành cánh vua.
Q — Trắng nhập thành cánh hậu.
k — Đen cánh vua.
q — Đen cánh hậu.
- — không còn quyền.

Thứ tự thường KQkq. Đây là quyền còn giữ, không phải cam kết nhập thành ngay hợp lệ. Quân vẫn có thể chặn đường, vua đang bị chiếu, hoặc ô đi qua bị tấn công. Ngược lại, vua và xe đứng ô gốc không chứng minh còn quyền; một trong hai có thể đã đi rồi quay lại. Xem luật nhập thành cho kiểm tra đầy đủ.

Field 4: en-passant target square

Trường bốn là một ô như e3 hoặc gạch ngang. Theo đặc tả FEN gốc, sau khi tốt tiến hai ô, trường ghi ô nó đã qua. Ví dụ sau e2–e4, đích là e3.

Ô đích có thể xuất hiện dù hiện không có tốt đối phương bắt được en passant. Một số công cụ hiện đại chuẩn hóa khác, nên hai FEN có thể mô tả cùng thực tế nhưng khác trường này. Khi cần tương thích, giữ giá trị từ nguồn và thử phần mềm đích.

Quyền chỉ có cho nước ngay sau. Không nghĩa là có quân đứng trên ô đó. Đọc luật en passant trước khi sửa tay trường này.

Field 5: halfmove clock

Đồng hồ halfmove đếm số ply (nước của một bên) kể từ nước tốt hoặc bắt gần nhất. Reset về 0 sau một trong hai sự kiện, tăng sau các nước khác.

Trường giúp phần mềm đánh giá hòa theo số nước. Không phải số trên đồng hồ vật lý và không đo thời gian. 17 nghĩa là 17 lượt cá nhân kể từ tốt/bắt gần nhất.

Chỉ FEN có thể không đủ chứng minh mọi khiếu nại lặp thế vì lặp phụ thuộc lần xuất hiện trước. Giữ biên bản ván khi cần lịch sử. Xem luật hòa để phân biệt.

Field 6: fullmove number

Số fullmove bắt đầu từ 1 và tăng sau khi Đen hoàn tất nước. Do đó:

Trước nước đầu của Trắng: 1.
Sau nước đầu Trắng: vẫn 1 vì Đen đi tiếp.
Sau nước đầu Đen: thành 2.

Trường giúp đặt thế trong ký hiệu. Không quyết định bên đi; trường 2 làm việc đó.

How to decode a FEN safely

Dùng quy trình cố định thay vì cố hình dung cả chuỗi:

Tách theo khoảng trắng, xác nhận sáu trường.
Tách trường bàn theo /, xác nhận tám hàng.
Bung mỗi chữ số, kiểm tra mỗi hàng đủ tám ô.
Đặt quân từ a8–h8, rồi xuống a1–h1.
Áp dụng bên đi.
Ghi quyền nhập thành và ô en passant riêng.
Đọc hai bộ đếm và giữ khi xuất.
Dùng trình xác thực biết luật để kiểm cú pháp và tính hợp lệ cơ bản.

Chuỗi cú pháp đúng chưa chắc là thế cờ hợp lý hoặc có thể đạt được: thiếu vua, chiếu bất khả, quyền mâu thuẫn, v.v. Trình xem bàn nên kiểm nhiều hơn số trường.

FEN versus PGN

FEN và PGN giải quyết bài toán khác:

FEN là ảnh chụp. Một thế cộng trạng thái tối thiểu để tiếp tục.
PGN là biên bản ván. Header, nước đi, kết quả, chú thích, biến thể.

PGN có thể dùng thẻ SetUp và FEN khi ván bắt đầu không từ mảng xuất phát. Muốn người khác xem thế hình thành thế nào, chia sẻ biên bản PGN. Muốn mở đúng một thế đố, FEN thường đủ.

Common FEN errors

Chỉ copy trường bố trí, bỏ năm trường kia.
Đọc hàng từ phía Trắng lên thay vì rank 8 xuống rank 1.
Coi chữ số là nhãn ô trống thay vì số đếm.
Dùng P cho tốt đen hoặc chữ thường cho Trắng.
Cho rằng KQkq làm nhập thành ngay hợp lệ.
Ghi đích đến của tốt thay vì ô đã qua vào trường en passant.
Reset fullmove sau nước Trắng thay vì tăng sau nước Đen.
Tin bàn nhìn đúng mà không kiểm bên đi và tính hợp lệ của vua.

Practice exercise

Bắt đầu từ FEN xuất phát, chơi 1.e4. Trước khi mở editor, dự đoán mọi trường:

Tốt trắng e2→e4 trên trường bàn.
Đen trở thành bên đi.
Cả bốn quyền nhập thành còn.
Ô en passant theo đặc tả: e3.
Halfmove = 0 vì có nước tốt.
Fullmove vẫn 1 cho đến khi Đen đi.

Rồi chơi một nước mã Đen êm, xác định trường nào đổi. Lặp với bắt, nước xe, nước tốt để hiểu trạng thái thế.

Frequently asked questions

Does FEN include move history?

Không. Nó gồm trạng thái giới hạn: quyền nhập thành, ô en passant, bộ đếm—không phải chuỗi nước trước. Dùng PGN cho lịch sử ván.

Can two FEN strings show the same pieces?

Có. Trường bố trí có thể giống trong khi bên đi, nhập thành, en passant hoặc bộ đếm khác. Khác biệt đó có thể đổi nước hợp lệ hoặc khiếu nại hòa.

Why does a FEN have numbers inside the board field?

Mỗi số nén một dãy ô trống trên một hàng. Không đại diện quân hay tọa độ.

Tham chiếu: Portable Game Notation Specification, mục 16.1.

Xem thêm các công cụ cờ vua trong cùng lộ trình.