Quân bị tấn công, được bảo vệ và lỏng
Quân bị tấn công khi quân đối phương có thể bắt theo mẫu di chuyển của nó. Quân được bảo vệ khi quân đồng minh có thể bắt lại trên ô đó trong thế hợp lệ sau đó.
Quân lỏng thường chỉ quân không có người bảo vệ. Câu “loose pieces drop off” nhắc rằng đơn vị không phòng thủ có thể rơi vào đòn đôi, tấn công mở, hoặc bắt đơn giản.
Quân bảo vệ không đủ cũng dễ tổn thương. Nếu tốt bị tấn công hai lần và chỉ bảo vệ một lần, bên tấn công có thể thắng nó qua chuỗi đổi—miễn là giá trị và thứ tự nước ủng hộ tổ hợp.
Đếm tấn công và phòng thủ đúng
Với một ô tranh chấp:
- liệt kê mọi quân tấn công hợp lệ;
- liệt kê mọi quân phòng thủ hợp lệ;
- sắp thứ tự bắt từ quân rẻ đến quân đắt;
- tái dựng thế sau mỗi lần bắt lại; và
- kiểm tra nước trung gian trước khi cho rằng đổi là cưỡng bức.
Đếm thô chỉ là bước đầu. Hậu bảo vệ tốt trước tốt tấn công không có nghĩa đổi có lợi. Tương tự, quân phòng thủ có thể bị ghim và không bắt lại hợp lệ.
Quân phòng thủ bị ghim có thể không hoạt động
Trong sơ đồ, mã đen c6 nằm giữa tượng trắng b5 và vua đen e8. Mã bị ghim tuyệt đối: di chuyển sẽ lộ vua mình trước chiếu.
Hiện đáp án
Không. Di chuyển mã sẽ lộ vua e8 trước tượng b5, nên mã bị ghim tuyệt đối.
Mã vẫn “tấn công” một số ô về khái niệm, và điều đó quan trọng với việc vua đối phương có được đi vào ô đó không. Nhưng nó không được đi nếu để vua mình bị chiếu. Khi đánh giá bắt lại, kiểm tra tính hợp lệ ở thế cuối thay vì chỉ vẽ mũi tên từ quân phòng thủ.
Bảo vệ là về chuỗi đổi cuối
Giả sử mã 3 điểm được hậu 9 điểm bảo vệ và bị tốt 1 điểm tấn công. Mã được bảo vệ, nhưng cho tốt bắt rồi bắt lại bằng hậu vẫn đổi mã lấy tốt. Bắt lại không xóa mất chất.
Hỏi hai câu khác nhau:
- Tôi có bắt lại được không?
- Toàn bộ chuỗi đổi có lợi không?
Phân biệt này tránh lỗi để quân giá trị “en prise” vì “nó có người bảo vệ”.
Cách bảo vệ một quân
Không phải lúc nào cũng cần thêm người bảo vệ. Các đáp ứng có thể:
- đưa quân bị tấn công đến ô an toàn, chủ động;
- bảo vệ bằng quân rẻ hơn;
- đổi quân tấn công;
- tạo đe dọa cưỡng bức mạnh hơn;
- chặn đường tấn công;
- gỡ ghim quân phòng thủ;
- đơn giản hóa thành đổi có lợi; hoặc
- chủ động hi sinh quân để lấy bù trừ đã tính.
Chọn đáp ứng cải thiện cả thế. Bảo vệ quá mức thụ động có thể trói mọi quân vào một tốt trong khi đối phương chiếm không gian chỗ khác.
Tìm quân lỏng sau mỗi nước
Sau nước đối phương, quét cả hai đội:
- Nước đó tấn công trực tiếp quân nào?
- Đường nào vừa mở phía sau?
- Có quân phòng thủ nào vừa rời đi?
- Có quân nào vừa bị ghim hoặc quá tải?
- Có hai mục tiêu lỏng có thể bị đòn đôi?
Lặp quét cho nước bạn định đi. Nhiều blunder một nước xảy ra vì chỉ kiểm tra ô đích và quên quân vừa rời bỏ nhiệm vụ bảo vệ.
Quân phòng thủ quá tải
Quân quá tải khi phải làm hai việc không tương thích. Xe có thể vừa chống chiếu hết hàng cuối vừa bảo vệ tượng lỏng. Một nước cưỡng bức chống một nhiệm vụ có thể làm mục tiêu kia rơi.
Để khai thác, nêu cả hai trách nhiệm và tìm nước cưỡng bức buộc một đáp ứng. Để phòng ngừa, thêm người bảo vệ, di chuyển một mục tiêu, hoặc gỡ lựa chọn cưỡng bức của đối phương.
Bảo vệ tốt so với bảo vệ quân
Tốt giá trị danh nghĩa thấp nhưng định hình ô dài hạn. Bảo vệ mọi tốt máy móc có thể làm quân thụ động. Quyết định tốt có:
- thiết yếu cho an toàn vua;
- kiểm soát tiền đồn quan trọng;
- hỗ trợ tốt thông;
- giữ trung tâm; hoặc
- có thể hy sinh để đổi lấy hoạt động.
Đôi khi “phòng thủ” tốt nhất là cho tốt đi để lấy phát triển hoặc cột mở. Hãy chọn có ý thức, không phải vì bỏ sót tốt.
Sai lầm bảo vệ thường gặp
- Cho rằng một người bảo vệ làm quân an toàn trước mọi tấn công.
- Đếm quân bị ghim như người bắt lại hợp lệ.
- Bắt lại tự động mà không kiểm tra zwischenzug.
- Di chuyển quân và bỏ mục tiêu nó đang bảo vệ.
- Dùng hậu bảo vệ tốt rồi hậu bị đuổi.
- Bỏ qua quân quá tải với hai nhiệm vụ then chốt.
- Cứu chất mà cho phép chiếu hết.
Bài luyện
Lấy năm thế ngay trước khi mất chất trong ván của bạn. Đánh dấu mọi tấn công và phòng thủ của quân bị mất. Xác định nguyên nhân thật: không người bảo vệ, đổi bất lợi, ghim, quá tải, hay bỏ lỡ nước cưỡng bức.
Trong ván tới, quét “quân lỏng” sau mỗi nước đối phương trong 15 nước đầu.
Câu hỏi thường gặp
Quân cần được bảo vệ bao nhiêu lần?
Không có số cố định. Cần đủ phòng thủ hiệu lực cho các bắt và chiến thuật cụ thể. Một người bảo vệ hữu ích có thể đủ; ba người bị ghim hoặc quá tải có thể không.
Quân bị tấn công có luôn nguy hiểm?
Không. Quân tấn công có thể bị ghim, chuỗi đổi có thể có lợi cho bạn, hoặc có đe dọa ngược mạnh hơn. Tính chuỗi hợp lệ.
Có nên bảo vệ mọi tốt?
Không. Bảo vệ tốt hỗ trợ thế của bạn, nhưng so sánh chi phí phòng thủ với phát triển, hoạt động và an toàn vua.
Nên học gì tiếp
Sau giá trị quân thực dụng, xem bài học người mới. Quân lỏng và quá tải thường thành mục tiêu chiến thuật—tiếp tục với đòn xiên và ghim tuyệt đối và tương đối.
Xem thêm các bài học cờ vua trong cùng lộ trình.